جوتو دی بوندونه و شروع تاریخ هنرمندان بزرگ

جوتو دی بوندونه (Giotto di Bondone) هنرمندی است که نقش بسیار تعیین­‌کننده‌­ای در پیشرفت هنر نقاشی ایتالیایی در قرن خود و بعد از آن در جهان داشت. آثار جوتو دی بوندونه توسط هنرمندان بعد از خود مانند مازاتچو و میکل آنژ مورد مطالعه و کپی‌­برداری قرار گرفت.

جوتو دی بوندونه ملقب به جوتو احتمالاً بین سال‌­های 1265 تا 1267 (تاریخ دقیقی موجود نیست) در فلورانسِ ایتالیا به دنیا آمده است. بر اساس اسناد به‌جای‌مانده جوتو شاگرد چیمابوئه که خود یکی از نقاشان و هنرمندان نامدار فلورانس بود، تعلیم دیده است.

نقاشی جوتو دی بوندونه

پرتره جوتو دی بوندونه، کشیده شده بین 1490-1550

جوتو دی بوندونه در ابتدا

در آثار اولیه‌­ی جوتو دی بوندونه، مانند نقاشی مصلوب شدن مسیح در کلیسای سانتا ماریا نولا و کلیسای مائستا ( امروزه هر دو اثر در کلیسای اسقفان فلورانس نگه­داری می­‌شوند) و همچنین نقاشی­‌های انجیلی او در باسیلیکای سن فرانچسکو د آسیزی، می­توان تاثیر جدی سبک روم باستان و رمانسک را مشاهده کرد. با توجه به این آثار می‌توان نتیجه گرفت که جوتوی جوان و بااستعداد بین سال­‌های 1290-1295 در حال گذراندن دوران شکل­‌گیری و کارآموزی خود در شهر رم است.

در اواسط دهه 1290 جوتو دوباره از باسیلیکای آسیزی سفارش مربوط به نقاشی داستان­‌های سنت فرانسیس را می­‌گیرد. سپس در همین بین سفارش ساخت اثر موزائیکی معروف خود به نام ناویچلا (Navicella) را نیز در باسیلیکای قدیمی سنت پیتر در واتیکان قبول می­‌کند.

از حدود سال 1300 تا اواخر 1310 میلادی جوتو دی بوندونه سفارش‌های مختلفی برای کلیسا­ها انجام می­‌دهد، مانند:

  • فرسکو (دیوارنگاره) برای باسیلیکای آسیزی
  • نقاشی مصلوب شدن مسیح در کلیسای فرانسیسکن
  • فرسکو­های معروف نمازخانه­‌ی اسکروگنی
  • و غیره

در این مرحله از آثار جوتو رگه­‌های واقع­‌گرایی و اضافه شدن غنای شاعرانه به تصاویر را شاهد هستیم. او دیگر نقش­‌های خشک و سبک بیزانسی را دنبال نمی‌­کند و به دنبال جان‌بخشی به روایت‌­ها و تصاویر آنها است.

نقاشی دیواری

نقاشی دیواری فرار به مصر، نمازخانه آرنا، 1305

جوتو استاد استادان می‌­شود

در اواسط دهه‌­ی 1310 به بعد می­توان تغییر بسیار واضحی در نگاه جوتو دی بوندونه به هنر نقاشی را مشاهده کرد. او معیار­های مهم هنر کلاسیک یعنی بازنمایی شکوه و عظمت را در کار­های خود حفظ کرد اما در کنار آن به جزئیات واقع‌­گرایانه علاقه­‌مند شد. او علاوه بر تلاش برای بازنمایی هر چه طبیعی‌­تر چهره‌­ها، به آنها جان داد و سعی کرد تا غنای احساسی صحنه‌­ها را بیش‌ازپیش بالا ببرد.

کشف جدید جوتو در نقاشی (سایه، ژرف‌نمایی و بروز احساسات) چیزی نبود که او بخواهد خیلی سریع و راحت از کنار نمایش آن بگذرد. او به توانایی رسیده بود که وی را قادر ساخت که مفهوم کلی نقاشی را برای همیشه از بیخ‌وبن دگرگون سازد.

او به‌جای استفاده از تکنیک‌­های خشک تصویری برای نمایش یک تصویر انجیلی به نقطه‌ای رسید که می‌توانست به‌گونه‌ای آن روایت را به تصویر بکشد که گویی در مقابل چشمان بیننده­‌ی اثر در حال رخ‌دادن است.

نقاشی دیواری

یکی از فرسکوهای افسانه سنت فرانسیس در شهر آسیزی

میراث جوتو

جوتو در طول زندگی خود به شهرت بی­‌نظیری تا آن زمان دست یافت. حتی نقل معروفی از جوتو در کمدی الهی دانته نیز موجود است؛ آنجا که در مورد تعالیم خود از معلم مشهور زمانه یعنی چیمابوئه می­‌گوید، اشاره می­‌کند که: “چیمابوئه تصور می­‌کرد که جایگاهش در نقاشی محفوظ است غافل از اینکه جوتو فریادی می­‌زند و شهرت چیمابوئه پنهان می‌­شود.”

این ذکر نام در کتاب دانته خود از میزان محبوبیت و شهرت جوتو در زمانه نشان دارد. این شهرت به قرن­های 14 و 15 نیز سرایت کرد و افسانه‌های زیادی پیرامون نام جوتو متولد شد.

جوتو به اولین هنرمندی تبدیل شد که محبوبیت و شهرتی بیش از اندازه به دست آورد به گونه‌­ای که بسیار از کتاب‌­های تاریخ هنر فصلی را با نام او در تاریخ هنر آغاز می‌­کنند. او در سال 1337 در فلورانس چشم از جهان فرو بست.

مجسمه جوتو دی بوندونه

مجسمه یادبود جوتو دی بوندونه